فارکس رهبری

مدیریت ریسک در بورس و بازارهای مالی

آشنایی با اصول مدیریت سرمایه

با توجه به رشد چشم‌گیر شاخص‌های بازار سهام طی سالیان اخیر، صاحبان سرمایه‌های خرد و کلان از اقشار مختلف و با هر میزان تخصص مالی، وارد بازار سرمایه شده‌اند. هرچند گزینه‌های مطمئن‌تری نظیر صندوق‌های سرمایه‌گذاری هم وجود دارند اما، بسیاری از افراد به دلایل مختلف ترجیح می‌دهند که خودشان مستقیماً در بازار به خرید و فروش سهام بپردازند.

به منظور سرمایه‌گذاری آگاهانه، باید پیش از ورود به بازار آموزش دیده و ارکان اصلی فرآیند معامله‌گری یعنی تحلیل، روانشناسی و مدیریت سرمایه را به خوبی فرا بگیرید. یادگیری این مفاهیم، از طریق آموزش‌های تئوری و تجربه معامله‌گری در بازار بورس، حاصل می‌شود. در این میان، بخش مدیریت سرمایه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است زیرا، مستقیماً با بقای افراد در بازار مرتبط بوده و به گونه‌ای می‌توان آن را ضامن حفظ و رشد سرمایه معامله‌گران دانست. برای پیاده سازی قوانین مدیریت سرمایه در بازار بورس، عملکرد سیستماتیک و تفکر منطقی فرد الزامی است. قطعاً معامله‌گری که این مفهوم را به خوبی درک نموده و اجرایی کند، از آرامش روحی بیشتری حین داد و ستد برخوردار است زیرا، با درنظر گرفتن تمام ریسک‌های ممکن اقدام به سرمایه‌گذاری می‌نماید و همین موضوع یکی از سنگ بناهای اصلی موفقیت در بازار مالی است.

مدیریت سرمایه چیست

مدیریت سرمایه چیست؟

اگر بخواهیم یک تعریف جامع و کلی ارائه کنیم، دانش و مهارت سرمایه‌گذاری با ریسک حداقل در راستای کسب بازدهی حداکثر را مدیریت سرمایه می‌نامند. هدف اصلی مدیریت سرمایه در وهله اول، کنترل ریسک و حفظ دارایی است. از این جهت در برخی از منابع آموزشی، مدیریت سرمایه به همان مدیریت ریسک نیز تعبیر می‌شود. به بیان ساده‌تر، مفهوم مدیریت سرمایه این است که برای بدست آوردن بازدهی مورد انتظار خود باید مقدار ریسک مشخصی مدیریت ریسک در بورس و بازارهای مالی متقبل شوید؛ طبق اصول حرفه‌ای معامله‌گری و به منظور جلوگیری از وقوع ضررهای سنگین و غیر قابل تحمل، باید پیش از ورود به موقعیت معاملاتی مقادیر این بازده و ریسک معلوم و به گونه‌ای متعادل شده باشند که در مقابل انتظار برای کسب سودی معقول، ضرر کمی پیش روی شما باشد.

اعمال صحیح قوانین مدیریت ریسک در فرآیند معاملات، می‌تواند در راستای کاهش ضرر و زیان تأثیر به ‌سزایی داشته باشد. ترکیب یک استراتژی معاملاتی کارا و مدیریت سرمایه، ضمن پیش‌گیری از وقوع ضررهای سنگین و غیر منتظره، به مرور زمان منجر به رشد سرمایه شما خواهد شد. اعمال مدیریت ریسک در معاملات سهام و سایر ابزارهای مالی، تابع قوانین واحد و مشخصی نیست و از یک فرد تا دیگری متفاوت است. در واقع جزئیات و نحوه اعمال مدیریت سرمایه، تا حد زیادی به دیدگاه سرمایه‌گذاری، اهداف مالی، طرز تفکر و روحیات شخص بستگی دارد. بر اساس چنین معیارهایی، رویکرد سرمایه‌گذاران در قبال ریسک را تشخیص داده و آن‌ها را در دو دسته کلی ریسک‌گریز و ریسک‌پذیر تقسیم می‌کنند.

در نتیجه معامله‌گران باید از قواعد مدیریت ریسکی استفاده کنند که متناسب با شخصیت سرمایه‌گذاری آن‌ها باشد و در این زمینه نمی‌توان برای همگان نسخه‌ای واحد تجویز نمود. بطور مثال؛ میزان پذیرش ریسک معامله‌گران کوتاه مدتی در هر موقعیت معاملاتی نسبت به افرادی که دیدگاه بلند مدت دارند، کاملاً متفاوت است.

بسیاری از افراد، با رویای یک شبه ثروتمند شدن وارد بازار سهام شده و انتظار دارند ظرف مدت کوتاهی، سرمایه خود را چند برابر کنند! چنین سرمایه‌گذارانی را حتی نمی‌توان شدیداً ریسک پذیر نامید زیرا، مفهوم ریسک اصلاً برای آن‌ها تعریف نشده است و در محاسبات ذهنی خود صرفاً به سود می‌اندیشند. چنین شخصی حتی ممکن است مدتی معاملات سوددهی را نیز تجربه کند اما، در نهایت به دلیل عدم رعایت مدیریت سرمایه و پذیرش بدون محدودیت ریسک، سرمایه خود را به نابودی می‌کشاند. به راستی می‌توان ادعا نمود؛ یکی از اصلی ترین وجوه تمایز معامله‌گران موفق با سایرین، رعایت اصول مدیریت سرمایه است.

امروزه برای مدیریت ریسک روش‌های مختلفی وجود دارد. شیوه‌های کلاسیک بیشتر بر محاسبات ساده متمرکز بوده و مدل‌های جدید نظیر روش پروفسور بالسارا، غالباً بر اساس جداول و فرمول‌های پیچیده ریاضی بنا شده‌اند. همگی این روش‌ها مبتنی بر ارزیابی ریسک موقعیت‌های معاملاتی بصورت انفرادی و در نهایت تعیین چهارچوب‌های مشخص برای محدوده ریسک پذیری معامله‌گران می‌باشند.

مدیریت سرمایه

ارکان اصلی مدیریت سرمایه در بازار سهام

هرچند برای مدیریت سرمایه روش و فرمول مشخصی وجود ندارد اما برای تدوین قوانین مدیریت ریسک و ارزیابی دقیق موقعیت‌های معاملاتی در بازار، شاخص‌های مرسومی وجود دارند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

  • ریسک
  • بازده
  • حجم معاملات
  • نسبت بازده به ریسک
  • نسبت افت سرمایه

به منظور انجام معاملاتی اصولی و موفقیت آمیز، موارد اول تا چهارم را باید برای هر موقعیت معاملاتی و الزاماً پیش از ورود، بررسی نموده و در مورد آن‌ها تصمیم‌‌گیری کنیم. در واقع پس از مشخص نمودن این موارد مشاهده می‌کنیم که نقاط خروج و حداکثر سود و زیان مورد انتظار از موقعیت معاملاتی مذکور، با دقت معین می‌شوند. به وضوح می‌بینیم که مدیریت سرمایه در راستای موفقیت هر استراتژی معاملاتی نقش کاملاً حیاتی ایفا می‌نماید که مدیریت ریسک در بورس و بازارهای مالی چشم‌ پوشی از آن نتیجه‌ای جز شکست در پی نخواهد داشت. حال پس از شرح مفهوم و اهمیت مدیریت سرمایه در بازارهای مالی و ذکر ارکان اصلی آن به بیان برخی از قواعد مرسوم و توصیه‌های رایج در این زمینه می‌پردازیم؛

  • پیش از ورود به معامله، باید ریسک و بازده مورد انتظار از آن را تعیین کنید.
  • محاسبات مقادیر ریسک و بازده، تابع مستقیمی از نقاط خروج احتمالی و حجم معاملات می‌باشد.
  • طبق اصول سرمایه‌گذاری و توصیه بزرگان بازار، حداکثر مقدار ریسک در هر موقعیت معاملاتی، نباید از ۳ درصد بیشتر شود!
  • حداقل مقدار مجاز نسبت بازده به ریسک، برابر ۱ می‌باشد و در غیر این صورت، ورود به معامله خطای بزرگی است.
  • در صورت نیاز به داشتن چندین موقعیت معاملاتی باز به صورت هم‌زمان، باید حداکثر ریسک قابل تحمل را بین این معاملات تقسیم نمود.
  • زمانی که به بازدهی نجومی معاملات اعتباری و اهرمی می‌اندیشید، ریسک سنگین و چند برابری آن‌ها را نیز مد نظر داشته باشید!
  • آستانه تحمل افت سرمایه حساب مدیریت ریسک در بورس و بازارهای مالی معاملاتی خود را به طور دقیق مشخص نموده و زمانی که به دلیل چندین معامله زیان‌ده میزان افت سرمایه شما به محدوده خطر رسید، بدون تعلل فرآیند معاملات خود را برای مدتی متوقف کنید.

در مجموعه مقالات آتی مدیریت سرمایه در بخش بلاگ آسان بورس، مفاهیم ریسک، بازده، نسبت‌های مرتبط با مدیریت سرمایه و… به تفصیل توضیح داده خواهند شد.

فیلم آموزش مدیریت سرمایه در بازار های جهانی از رضا خانتاراج

مدیریت سرمایه

مدیریت سرمایه چیست؟: مدیریت سرمایه مفهومی است که منجر به حفظ سرمایه شما می­شود و مهمترین مهارت در معامله گری می­باشد. در این مقاله نشان می‌دهیم که مدیریت سرمایه اهمیت فراوانی در کاهش ضرر و زیان دارد و منجر به جلوگیری از کاهش سرمایه شما می شود.

مدیریت سرمایه که همچنین مدیریت ریسک نامیده می شود، مفهومی کلیدی است که باید از آن استفاده کنید و تمرکز اصلی خود را بر روی آن بگذارید. این مفهوم به ما کمک می‌کند تا ضرر و زیان در بازار نزولی را کاهش دهیم.اصل اساسی در مدیریت سرمایه این است که فقط باید بخش کوچکی از کل سرمایه خود را برروی یک معامله بخصوص سرمایه گذاری کنیم.

بسیاری از معامله‌گران حرفه ای تمایل ندارند که بیشتر از ۱ تا ۲ درصد از کل حساب معاملاتی خود را در یک معامله بخصوص سرمایه گذاری کنند. با این کار ریسک به شدت کاهش می یابد چون درصد زیادی از سرمایه خود را حفظ کرده ایم.

یک درصد ریسک برای هر معامله به این معنی است که اگر در ۲۰ معامله ضرر کنیم، آنگاه بیشتر از۸۰ درصد از سرمایه اولیه را سود می کنیم. اما اگر برای هر معامله ۵ درصد ریسک کنیم و در ۲۰ معامله با زیان مواجه شویم، آنگاه کمتر از ۴۰ درصد از کل سرمایه اولیه باقی می ماند.

مدیریت سرمایه امری کاملا خصوصی میباشد و با توجه به شخصیت، روحیات و اهداف شخص می‌تواند متفاوت باشد. این امر شدیدا به خود شناسی نیازمند است . اینکه او در چه سنی قرار دارد و چه زمانی به چه چیزی می‌خواهد برسد، امری کاملا ضروری در تعیین اهداف سرمایه گذاری های اوست.

مدیریت سرمایه، علمی است که نه تنها به بقای سرمایه شما کمک خواهد کرد. بلکه اگر به نحو درست مدیریت شود قطعا باعث افزایش سرمایه شما خواهد شد. پس هر شخصی بایستی سرمایه خود را در جهت درست مدیریت نماید که با توجه به مدل‌های سرمایه گذاری شخص، بازدهی سرمایه او می‌تواند متفاوت باشد.

فیلم آموزش مدیریت سرمایه در بازار های جهانی از رضا خانتاراج

در این مطلب قصد داریم ویدیوی آموزش مدیریت سرمایه در بازار فارکس از رضا خانتاراج را باز نشر کنیم .در این آموزش آقای رضا خانتاراج مثال های کاربردی مدیریت ریسک و سرمایه برای انواع حساب از نظر حجم بالانس زده اند. همچنین پیشنهاد میکنیم مطلب کتاب مدیریت سرمایه را نیز بخوانید.همچنین در این ویدیو با نحوه کار ماشین حساب سود مرکب فارکس (Forex Compounding Calculator ) آشنا میشوبد

انواع ریسک در بازارهای مالی که باید با آنها آشنا باشید.

انواع ریسک در بازارهای مالی که باید با آنها آشنا باشید.

احتمالا با شنیدن کلمه ریسک به یاد خطر می افتید اما باید بگوییم ریسک در بازارهای مالی همیشه منفی و خطرناک نیست چرا که بدون ریسک، سودی نیز به دست نخواهد آمد. به طور کلی ریسک وقتی وجود دارد که از آینده نامطمئن هستیم. یعنی هرچه اطلاعات ما درباره اتفاقی در آینده بیشتر باشد یا مطمئن باشیم که آن اتفاق در آینده خواهد افتاد، ریسک کمتر می‌شود. برخلاف انتظارتان در بازارهای مالی، ریسک می‌تواند مفهوم مثبتی هم داشته باشد. ممکن است ما خود را در موقعیتی قرار دهیم که با وجود ریسک بالا، فرصت طلایی نصیبمان شود. پس در بازارهای مالی، می‌توان گفت که ریسک، هم بعد مثبت دارد و هم بعد منفی. در بازارهای مالی، به اختلاف میان بازده مورد انتظار و بازده واقعی، ریسک می‌گویند. بازده مورد انتظار آن بازده‌ای است که از اهداف قیمتی که ما برای یک دارایی در نظر داریم، محاسبه می‌شود و بازده واقعی آن بازدهی است که در واقعیت به وجود می‌آید.

انواع ریسک در بازارهای مالی

انواع ریسک در بازار بورس که باید از آن ها دوری کنید

به طور کلی می‌توان ریسک را در دو گروه تقسیم بندی کرد.

  • ریسک واقعی یا خالص
  • ریسک پویا یا سودگرانه

ریسک واقعی در واقع همان خطرات فیزیکی مثل جنگ، بیماری، سیل، زلزله و. است. کنترل این نوع از ریسک در اختیار ما نیست و همیشه با خسارت همراه است. وجود بیمه، میزان خسارت در این ریسک را کم می‌کند.

در طرف مقابل، ریسک پویا قابل اندازه‌گیری است. درنتیجه می‌توان سود یا زیان حاصل را محاسبه کرد. انواع سرمایه‌گذاری دارای این ریسک هستند. این نوع ریسک در صورت رفتار هوشمندانه، می‌تواند به نتایج مثبت و سود ده ختم شود.

ریسک‌پذیری در افراد

می‌توان گفت به طور کلی سه گروه از افراد در بازارهای سرمایه از نظر ریسک‌پذیری وجود دارند:

افراد محافظه کار هستند و ترجیح می‌دهند بازده مطمئن تر و احتمال موفقیت بالا داشته باشند.

این دسته افراد جسوری هستند و ریسک بالا را به منظور دریافت سود بالا می‌پذیرند.

این افراد حاضر به سرمایه گذاری در بازار های پر ریسک نیستند ولی از ریسک کردن هم نمی ترسند.

ریسک ها در سرمایه گذاری

انواع ریسک در بازارهای مالی

ریسک را می‌توان به صورت کلی به دو گروه زیر تقسیم بندی کرد:

ریسک سیستماتیک

این ریسک به شرایط سیاسی و اقتصادی کلان کشور مربوط می شود و نمی‌توان آن را حذف کرد. این نوع ریسک تاثیرش را بر روی کل بازار و صنایع می‌گذارد.

ریسک غیرسیستماتیک

این ریسک را می‌توان مدیریت کرد و با بررسی، میزان این ریسک را به کمترین مقدار ممکن رساند. اگر یک شرکت مدیریت خوبی ندارد یا صنعتی که در آن فعالیت می‌کند شرایط خوبی ندارد، فروش این شرکت کم شده و محصولات جدیدی به بازار ارائه نداده و یا در رقابت با رقیبان تجاری عقب افتاده است، ما با بررسی شرایط این شرکت می‌توانیم از خرید سهام و سرمایه‌گذاری در آن اجتناب کنیم. علاوه بر این، می‌توان به ریسک‌های دیگری در بازار سرمایه اشاره کرد.

ریسک تورم

نرخ تورم که هر ساله از طرف بانک مرکزی اعلام می شود و تاثیر روی ارزش پول ملی می گذارد. در دهه 80 با 100.000 تومان می‌توانستید یک سکه تمام بخرید اما با این مقدار پول در دهه 90 چه کاری می‌توانید انجام دهید؟ فرض کنید نرخ تورم سالیانه 20% باشد. در ابتدای سال شما در یک دارایی سرمایه‌گذاری می‌کنید و انتظار دارید با توجه به مطالعات و بررسی‌هایتان از پتانسیل این بازار در سال جاری، در انتهای سال 60% سود کنید. در پایان سال در صورتی که شما به بازدهی مورد نظرتان دست یابید، نه 60% بلکه تنها 40% با احتساب تورم سال سود کرده‌اید. حال اگر سال بعد تورم 30% باشد، احتمالا دیگر 60% سود انتهای سال برای شما جذاب نخواهد بود. باتوجه به میزان تورمی که هر ساله تجربه می‌کنیم، باید سرمایه‌گذاری را انتخاب کنیم که بهترین بازده در سال را داشته باشد که نهایتا با احتساب تورم سالیانه، بهترین بازدهی را داشته باشیم. به این ریسک که حاصل از افزایش نرخ تورم است، ریسک تورم می‌گویند.

ریسک در بازار مالی

ریسک نرخ سود (ریسک نرخ بهره)

ریسک نرخ سود یکی از انواع ریسک در بازارهای مالی است. اگر فرض کنیم نرخ سود بانکی امسال 18% باشد و شما در بازاری سرمایه‌گذاری کنید که بازدهی 20% دارد، این سرمایه گذاری، سرمایه گذاری خوبی است که بیش از بانک به شما سود می‌دهد. حالا اگر بانک مرکزی نرخ بهره را از 18 به 22% افزایش دهد، دیگر این سرمایه‌گذاری شما ارزشی ندارد چون با ریسک کمتر، بانک به شما سود 22% پرداخت می‌کند. همچنین چون در این مواقع که سود بانک بیشتر از سود دیگر بازارهاست، سرمایه از بازارهای مالی به بانک منتقل می‌شود که باعث رکود در این بازارها می‌شود. این ریسک در دنیای بورس بیشتر بر روی اوراق بهادار با درآمد ثابت تاثیرگذار است.

ریسک نرخ ارز

ریسک نرخ ارز بر مدیریت ریسک در بورس و بازارهای مالی روی سهام شرکت هایی تاثیر دارد که یا صادر کننده محصولات هستند یا وارد کننده مواد اولیه. درصورتی که نرخ ارز افزایش یابد، هزینه مواد اولیه شرکت که واردات دارد، بیشتر می‌شود در نتیجه سودی که می سازد، کمتر می‌شود. در مقابل صادرات محصولات شرکت دیگر گران‌تر تمام می‌شود که باعث افزایش سود آن می‌شود. در شرکت اول افزایش نرخ ارز اتفاق خوبی نیست اما برای شرکت دوم می‌توان گفت که اتفاق خوبی است. این نوع ریسک، از زیرمجموعه‌های ریسک سیستماتیک است و شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران تاثیر زیادی روی آن ندارند.

ریسک مالی

شرکت‌ها برای توسعه برنامه‌ها و فعالیت‌های خود، می‌توانند از بانک تسهیلات دریافت کنند که علاوه بر اصل پول، سود آن را نیز باید پرداخت کنند. این تسهیلات و تعهدات مالی هر شرکت در صورت مالی شرکت وجود دارد. هرچه تعهدات مالی شرکت بیشتر باشد، توانایی شرکت برای سوددهی کاهش می‌یابد و ریسک مالی شرکت افزایش می‌یابد.

ریسک نقدشوندگی

نقدشوندگی یک دارایی به این معناست که آن دارایی در چه مدتی به پول نقد تبدیل می‌شود. مثلا یک قطعه زمین به ارزش 100 میلیارد تومان، هرچقدر هم ارزنده باشد، از آنجایی که فروشش طول می‌کشد، نقدشوندگی پایینی دارد اما ممکن است همین 100 میلیارد سرمایه‌گذاری در یک سهم بورسی، به راحتی طی چند روز به پول نقد تبدیل شود که نشان می‌دهد آن سهم نقدشوندگی بالایی دارد. هرچه یک دارایی راحت‌تر به پول نقد تبدیل شود، نقدشوندگی‌اش بالاتر است. تصمیمات و عملکرد یک شرکت در بورس، باعث می‌شود تمایل افراد به خرید سهم آن شرکت تغییر کند و در نتیجه نقدشوندگی آن تغییر کند، این مساله را تحت عنوان ریسک نقدشوندگی بررسی می کنیم.

ریسک تجاری

یکی از انواع ریسک در بازارهای مالی، ریسک تجاری است. در دنیای تجارت، شرکت‌هایی که در مدیریت ریسک در بورس و بازارهای مالی یک گروه صنعتی فعالیت می‌کنند، رقیب تجاری هم هستند. مثلا در دنیا و کشورمان تعدادی کارخانه تولید اتومبیل در حال فعالیت هستند. ریسک تجاری، به عنوان قدرت شرکت در فروش محصولات و تامین هزینه‌های خود بررسی می‌شود. تقاضا برای محصول یک شرکت، هزینه تولید آن، حاشیه سود شرکت و. از عوامل تاثیرگذار بر این ریسک است.

ریسک اعتباری

این ریسک، ریسک عدم بازپرداخت سود یا اصل سرمایه است. اوراق قرضه دولتی کمترین میزان ریسک اعتباری و اوراق بهادار شرکت، بیشترین میزان این نوع ریسک را دارد.

ریسک سیاسی (ژئوپلتیک)

نبودن ثبات سیاسی، امکان وقوع جنگ داخلی یا خارجی، تغییرات در قوانین و. از انواع این ریسک است. ریسک سیاسی زیرمجموعه ریسک‌های سیستماتیک است. هرگونه تغییرات در این ریسک، بر عملکرد شرکت‌ها و قیمت سهام آنها تاثیرگذار است. هرچه سرمایه‌گذاری با افق بلندمدت‌تری برنامه‌ریزی شود، این ریسک هم بیشتر می‌شود.

ریسک کشور

کشورها، همانند شرکت‌ها اقدام به دریافت تسهیلات از نهادهای بین‌المللی مالی (مثل صندوق بین‌المللی پول) می‌کنند. زمانی که یک کشور توانایی پرداخت این تسهیلات را نداشته باشد، ریسک کشور افزایش می یابد. قدرت یک شرکت در بازپرداخت این تسهیلات، بر اقتصاد داخلی کشور تاثیر می گذارد. این ریسک‌ها برروی تمامی بازارهای مالی یک کشور تاثیرگذار است. البته میزان تاثیرگذاری هر ریسک، به بازار مدنظر بستگی دارد.

ریسک به ریوراد چیست؟

ریسک به ریوارد

ریسک به ریوراد یا نسبت سود به زیان، برای تعیین حد ضرر و حد سود برای سرمایه‌گذاری استفاده می‌شود. این نسبت به شکل زیر محاسبه می‌شود:

حد ضرر - قیمت سهم = ریسک (زیان)

قیمت سهم - حد سود = ریوارد (سود)

هرچه نسبت ریسک به ریوارد کمتر (مخصوصا کمتر از 50%) شود، سهم برای خرید مناسب‌تر است. اگر این نسبت بالای 100% باشد یعنی ریسک بیشتر از پتانسیل کسب سود است و معامله اصلا منطقی نیست. فرض کنید یک سهم را در قیمت 1000 تومان خریده‌اید. حد ضرر 800 تومان و حد سود 1600 تومان است. با تعاریف فوق، ریسک معامله برابر 200 و ریوارد برابر 600 می باشد. بنابراین، با رعایت این حد سود و حد ضرر، ورود به چنین معامله ای منطقی می باشد.

بورس مناسب چه کسی است؟

برای پاسخ به این سوال باید اول بدانید که از نظر میزان ریسک پذیری، شما چه نوع معامله‌گر یا سرمایه‌گذاری هستید. در بازار بورس ایران، اوراق مشارکت و اوراق اجاره، چون شرکت متعهد به بازپرداخت سود و اصل پول است، کم‌ریسک‌ترین نوع سرمایه گذاری است. سرمایه گذاری در صندوق‌های سرمایه گذاری یا سبدگردانی، از آنجایی که توسط تیم‌های حرفه‌ای تحلیل بازار رصد می‌شوند، ریسک معقولی دارند اما همچنان ریسک بالاتری نسبت به اوراق بدهی دارند. خرید سهم شرکت‌ها، چون تمامی ریسک‌هایی که در بالا گفته شد روی آن تاثیر دارد، ریسک معقول اما بیشتری نسبت به موارد قبلی دارد و در نهایت قراردادهای آتی هم از آنجایی که شرایط خاص خود را دارند، پرریسک‌ترین حالت سرمایه‌گذاری در بورس است. چون بورس از نظر ریسک سرمایه گذاری گسترده است، شما با دانستن میزان ریسک پذیری خود، می‌توانید انتخاب مناسبی برای سرمایه‌گذاری در بورس داشته باشید.

نمودار ریسک و بازده

نمودار ریسک و بازده

هرچه ریسک در بازارهای مالی بیشتر باشد، بازدهی مورد انتظار ما نیز بیشتر می‌شود اما این قانون تا یک مقدار مشخصی از ریسک صادق است. از یک میزان ریسک، هرچه بیشتر ریسک کنیم، بازده مورد انتظار ما بیشتر نمی ‎شود و ثابت می‌ماند. با اندازه گیری حالات مختلف و مشاهده نمودار ریسک به ریوارد (بازده)، درک این مساله راحت‌تر است.

جمع بندی

در این مقاله با مفهوم ریسک در بازارهای مالی و انواع آن آشنا شدیم. ریسک یک جزء جدایی ناپذیر در بازارهای مالی به حساب می آید و بدون آن، سود نیز معنا ندارد. چیزی که اهمیت دارد، مدیریت ریسک می باشد که با روش های مختلفی صورت می گیرد و البته داشتن تجربه نیز در آن حرف اول را می زند.

تمامی ابزارهایی که به شما برای مدیریت ریسک در مدیریت ریسک در بورس و بازارهای مالی بازارهای مالی کمک می‌کند

تمامی ابزارهایی که به شما برای مدیریت ریسک در بازارهای مالی کمک می‌کند

سرمایه گذاری در بازارهای مالی داخلی و خارجی می‌تواند از کاهش ارزش دارایی‌های شما بکاهد. سرمایه گذاری‌های مولد سود خوبی برای سرمایه گذار خواهند داشت. اما چه ابزارهای مدیریت ریسک مالی به شما برای داشتن کنترل روی دارایی‌های‌تان کمک می‌کنند؟ آیا ابزارها صرفاً می‌تواند برای کاهش ضرر و زیان کافی باشد؟ روش‌های مدیریت ریسک بازارهای مالی چیست؟

مدیریت ریسک

مدیریت ریسک چیست؟

مدیریت ریسک فرایندی شامل شناسایی ریسک، تحلیل، اقدام، نظارت و کنترل است که برای کاهش اثرات ناشی از ریسک انجام می‌شود. انجام هیچ کاری بدون ریسک و مانع نخواهد بود. برداشتن قدم‌های تازه در دنیای تجاری، همیشه با بروز مشکلات و موانع بسیار همراه می‌شود. مدیریت ریسک مالی از جمله گرایش‌هایی است که کاربردهای زیادی دارد. مدیریت ریسک باید با هدف شناسایی عوامل خطر ساز انجام شود. پس از این کار تجزیه و تحلیل تمامی موانع الزامی است. شما باید متوجه شوید که هر ریسک چه اثری روی کار شما می‌گذارد. تنها بعد از این کار است که می‌توان راه حل مناسب را برای کاهش و حذف ریسک پیدا کرد. اگر مدیریت ریسک به درستی انجام شود، خیلی راحت می‌توان و وقایع آینده را پیش بینی کرد. برای پیدا کردن ریسک‌های موجود در پروژه باید به سراغ ابزار‌ها برویم. بدون اطلاع از ابزارها و روش‌های مدیریت ریسک، نمی‌توان راه حل مناسبی را مدیریت ریسک در بورس و بازارهای مالی اتخاذ کرد. ابزارهای مدیریت ریسک مالی به شما کمک می‌کنند تا از سرمایه و دارایی خود محافظت کنید. برای شرکت‌های بزرگ، حفظ دارایی‌های منقول و غیرمنقول اهمیت زیادی دارد. برای مدیران مالی و صاحبان کسب و کار مهم است که به مدیریت ریسک و انواع آن تسلط داشته باشند. گذراندن دوره مدیریت ریسک نه تنها می‌تواند مدیریت ریسک در بورس و بازارهای مالی شما را با مفاهیم پایه مدیریت ریسک آشنا کند، بلکه مهارت شما را برای جلوگیری و مقابله با ریسک بیشتر می‌کند.

بیشتر بخوانید:

سرمایه منقول و غیرمنقول را چگونه مدیریت کنیم؟

در مدیریت امور مالی و حسابداری مالی، شناسایی دارایی‌های شرکت یا سازمان اهمیت زیادی دارد. یکی از وظایفی که بر دوش حسابداران مالی گذاشته می‌شود، بررسی منظم دارایی‌های ثابت و جاری است. از یک حسابدار مالی انتظار می‌رود که بتواند سرمایه منقول و غیر منقول را با وجود ریسک‌های متفاوت مدیریت کند. سرمایه منقول، شامل دارایی‌هایی می‌شود که قابلیت جابجایی و انتقال دارد. یعنی می‌توان آن را بدون کاهش ارزش از جایی به جای دیگر منتقل کرد. چیزهایی مانند ماشین، میز، دفتر، تلویزیون، پروژکتور، پرده، چراغ، لوازم تحریر و… برای یک شرکت دارایی منقول محسوب می‌شود. در مقابل اموال منقول، سرمایه غیرمنقول وجود دارد. تمام چیزهایی که نتوانید آن‌ها را بدون آسیب رساندن به اصل جنس جابه جا کنید، غیر منقول است. برای مثال دفتر کاری یا زمین شرکت غیر منقول محسوب می‌شود زیرا نمی‌توانید آن را به طور کامل جابه جا کنید. ابزارهای مدیریت ریسک مالی، تنها به پیدا کردن راه حل‌های بهتر کمک می‌کنند اما برای شناسایی دارایی‌ها خودتان باید دست به کار شوید. بنابراین مهم است که تمامی دارایی‌ها بدون هیچ کم و کاستی به طور منظم بررسی شوند.

بسیاری از سرمایه گذاران بورس ایران، اگر از روش های مدیریت ریسک استفاده می‌کردند، ضرر و زیان کنترل شده داشتند

بسیاری از سرمایه گذاران بورس ایران، اگر از روش های مدیریت ریسک استفاده می‌کردند، ضرر و زیان کنترل شده داشتند

ابزارهای مدیریت ریسک در بازارهای مالی

منظور از ابزارهای مدیریت ریسک مالی، ابزارهای هستند که به کاهش صدمات ریسک و مقابله با آن‌ها کمک می‌کند. سرمایه گذاری در بازارهای مالی و غیرمالی همیشه با ریسک همراه است. مدیریت ریسک در بازارهای سرمایه با مدیریت ریسک پروژه تفاوت دارد اما نتیجه کار یکسان است. تمامی فرایندهای مدیریت ریسک باید به جلوگیری، کاهش، مقابله و حذف ریسک منجر شود. در غیر این صورت مسیر شما برای انجام مراحل مدیریت ریسک ناقص است. ابزارهای مدیریت ریسک مالی در بازارهای جهانی بسیار متنوع‌تر از بازارهای مالی ایران است. در ادامه به بررسی هر دو موضوع می‌پردازیم.

بیشتر بخوانید:

مدیریت ریسک در بورس ایران

برای مقابله با ریسک نوسان قیمت سهام بورس ایران از ابزارهای به نام ابزارهای مشتقه استفاده می‌شود. از این ابزارها می‌توان برای دارایی‌ها، شاخص‌ها و نرخ‌ها استفاده کرد. در بورس ایران 3 ابزار قراردهای اختیار معامله، قراردادهای آتی و اوراق اختیار فروش تبعی وجود دارد.

قراردهای اختیار معامله

این قرارداد بین دارنده سهام و مسئول امور مالی بسته می‌شود. طبق این قرارداد مسئول امور مالی یا فروشنده می‌تواند اختیار معاملات مالی و خرید و فروش سهام را داشته باشد. البته شروط و قیمت گذاری سهام می‌تواند طبق توافق دو طرف متفاوت باشد. در قرارداد اختیار خرید، دارنده قرارداد حق دارد تا مقدار معینی از دارایی‌های سهامی را با قیمت مشخص مورد توافق خریداری کند. قرارداد اختیار فروش، مقابل قرارداد اختیار خرید وجود دارد و طبق آن دارنده قرارداد می‌تواند بخشی از دارایی‌ها را با قیمت مورد توافق به فروش بگذارد. از طرفی دارنده قرارداد می‌تواند حق المعامله خود را از دارایی‌ها کسب کند. عمدتاً این قرارداد برای کسب سود بر اساس حرکت بازار و افت و خیز آن بسته می‌شود. نتیجه آن مقابله با نوسانات بازار سهام است.

از جمله مهم‌ترین ابزارهای مدیریت ریسک مالی، قرارداد آتی است. مضمون این قرارداد بستن نوعی تعهد مالی بر روی یک دارایی پایه است. یعنی در زمان بستن قرارداد فروشنده متعهد می‌شود که در زمان سررسید و به میزان تعیین شده در قرارداد، یک سبد سهامی به عنوان دارایی پایه به خریدار تحویل دهد. این قرارداد به خوبی می‌تواند پوشش ریسک تغییرات قیمت در آینده را انجام دهد. قراردادهای آتی منجر به کسب سود برای هر دو طرف معامله می‌شود. در خرید سهام به روش آتی، خریدار نیازی به پرداخت تمام مبلغ سرمایه گذاری ندارد. سازمان بورس در خرید سهام قراردادهای آتی تنها درصدی از مبلغ معامله را به عنوان وجه تضمین دریافت می‌کند.

اوراق اختیار فروش تبعی

اوراق اختیار فروش تبعی از جمله بهترین ابزارهای مدیریت ریسک مالی در بورس است. این اوراق به عنوان بیمه سهام هم شناخته می‌شود. در زمانی که نوسانات قیمتی زیاد می‌شود و احتمال ضرر‌های کلان وجود دارد، شما می‌توانید با پس گرفتن حداقل مبلغ سرمایه از بازار خارج شوید. اگر قیمت سهام از قیمت زمان خرید آن کمتر شود، شما می‌توانید مبلغ زیان‌تان را دریافت کنید. اگر قیمت سهام در تاریخ سررسید قرارداد بیشتر از مبلغ خریداری شده آن باشد هم، شما اصل دارایی و سود آن را خواهید گرفت. بنابر این به سادگی می‌توانید ریسک ناشی از نوسانات قیمت هیجانی بازار را به کمترین حد خود برسانید.

در بازارهای مالی مانند فارکس، ریسک‌های متفاوتی نسبت به بازارهای داخلی وجود دارد

در بازارهای مالی مانند فارکس، ریسک‌های متفاوتی نسبت به بازارهای داخلی وجود دارد

مدیریت ریسک در فارکس

امکان بستن قرارداد‌های مدیریت ریسک در فارکس از ایران وجود ندارد. دارندگان سرمایه در این بازار، نمی‌‌توانند انتظار حمایت‌های دولتی را داشته باشند. بنابراین تنها راهی که پیش روی شما باقی می‌ماند، استفاده از تکنیک‌های مدیریت ریسک است. برای این کار به شما توصیه می‌کنیم تا تکنیک‌های زیر را در نظر داشته باشید:

  • وضعیت بازار را همیشه رصد کنید. قبل از هرگونه معامله، از آمار‌ها و تحلیل‌های مالی برای پیش بینی ثبات بازار و نوسانات ارز طرز استفاده کنید.
  • محدودیت‌های زمانی کوتاه مدت و بلند مدت مدیریت ریسک در بورس و بازارهای مالی برای خود در نظر بگیرید. پس از مدتی می‌توانید شرایط معاملات خود و سوددهی آن‌ها را در حالت کوتاه مدت و بلند مدت متوجه شوید.
  • برای سرمایه گذاران مبتدی داشتن معاملات بزرگ توصیه نمی‌شود. هیچ وقت کل دارایی خود را در یک معامله سرمایه گذاری نکنید. هر بار با درصد کمی از دارایی سبد وارد مدیریت ریسک در بورس و بازارهای مالی معامله شوید تا بتوانید سود و ضرر را کنترل کنید.
  • از معاملات احساسی بپرهیزید. هیچ وقت از روی هیجان وارد یک معامله یا از آن خارج نشوید.
  • همیشه برای پیشرفت روند بازار برخلاف پیش بینی‌های خود آماده باشید. همیشه در پیش بینی آینده امکان خطا وجود دارد.

جمع بندی

برای مدیریت ریسک و سرمایه باید چک لیستی از اقدامات قابل انجام تهیه کنید. ابزارهای مدیریت ریسک مالی، می‌توانند به شما برای کاهش ضررهای غیر قابل جبران کمک کنند اما موفقیت آن‌ها بستگی به نکات زیادی دارد. روش‌ها و ابزارهای مدیریت ریسک، باید متناسب با نوع بازار و نوع سرمایه گذاری انتخاب شوند. اما همیشه یکسری از تکنیک‌ها به شما برای کاهش یا پذیرش ریسک کمک می‌کنند. تکنیک‌های زیر را در معاملات خود در نظر بگیرید:

  • برای انجام هر گونه خرید یا فروش برنامه ریزی از قبل داشته باشید
  • حد ضرر و حد سود تعیین کنید و بر آن پایبند باشید
  • نقاط حد ضرر را منطقی انتخاب کنید
  • قانون ریسک یک درصدی را جدی بگیرید
  • در بستن سبد مدیریت ریسک در بورس و بازارهای مالی سهامی، داشتن تنوع سهم را فراموش نکنید

در دوره مدیریت ریسک آموزشگاه حسابداری حسابداران خبره می‌توانید با نکات زیادی از جمله تکنیک‌های مدیریت ریسک پول و سرمایه در بازارهای مالی آشنا شوید. قبل از ورود به بازارهای مالی باید توانایی پذیرش ریسک‌ها و ضرر‌ها را هم داشته باشید. این دوره می‌تواند شما را از نظر ذهنی هم آماده کند.

توصیه مهم به سهامداران درباره مدیریت ریسک در بورس

کارشناس بازار سرمایه گفت: همواره ریسک بخش لاینفک یک سرمایه گذاری است و البته ابزار‌های مدیریت ریسک بسیار متنوع هستند.

توصیه مهم به سهامداران درباره مدیریت ریسک در بورس

به گزارش اقتصادنیوز به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، مهدی قلی پور کارشناس بازار سرمایه در پاسخ به این پرسش که چه ابزار‌هایی برای کاهش ریسک در بازار وجود دارد؟ بیان کرد: ریسک بخش لاینفک یک سرمایه گذاری است و هر دارایی مالی و هر گونه سرمایه گذاری را بر اساس دو معیار ریسک و بازده آن و نقش آن دارایی در کاهش ریسک می‌توان ارزیابی کرد.

او افزود: ریسک را نمی‌توان حذف کرد، ولی کنترل ریسک نسبت به بازده انتظاری یا مطلوب انجام می‌پذیرد. استراتژی مشخص و یکسانی برای مدیریت ریسک وجود ندارد، چرا که انسان‌ها درجات متنوعی از ریسک گریزی را دارند و بهترین تدبیر این است که در سطح ریسک گریزی هر فرد بهترین دارایی با بازده مناسب انتخاب شود.

این کارشناس بازار سرمایه گفت: نکته اساسی در مدیریت سرمایه گذاری فرض ریسک گریز بودن همه سرمایه گذاران، ولی با درجات مختلف است. ریسک گریز بودن به این معنی است که انسان‌ها صرفا دنبال سرمایه گذاری‌هایی می‌روند که شانس موفقیت و کسب بازده بیشتر از شانس یا احتمال زیان است. اگر یک فرصت کسب بازده به نحوی باشد که احتمال زیان بیشتر از احتمال کسب سود باشد، در حوزه گمبلینگ یا قمار قرار می‌گیرد که هم از نظر شرع مبین اسلام حرام و کاری عبث است و هم از نظر منطق اقتصادی سرمایه گذاری محسوب نمی‌شود.

دو نوع ریسک وجود دارد

قلی پور در ادامه بیان کرد: در بازار‌های مالی فعالان حسب این که سفته بازی می‌کنند یا سرمایه گذاری بلند مدت یا ترکیبی از هر دو از ریسک گریزی کم تا ریسک گریزی زیاد درجه بندی می‌شوند. ریسک‌ها در کل دو نوع ریسک‌های قابل اجتناب (غیرسیستماتیک یا ریسک خاص) و ریسک‌های بازار (غیرقابل اجتناب یا سیستماتیک) هستند. ریسک بازار را نمی‌توان حذف کرد البته در بازار‌های توسعه یافته با استفاده از ابزار مشتقه می‌توان تا حدی ریسک‌های سیستماتیک یا بازار را هم کنترل کرد، ولی در ایران فعلا چنین امکانی وجود ندارد یا بسیار محدود است.

این کارشناس بازار سرمایه در ادامه اظهار کرد: مدیریت ریسک و کنترل ریسک در بازار سرمایه از دو طریق اول انتخاب استراتژی سرمایه گذاری مناسب و تنوع بخشی دوم استفاده از ابزار‌های مدیریت ریسک انجام می‌گیرد.

ابزار‌های مدیریت ریسک متنوع، ولی کم عمق و حجم در بازار ایران

قلی پور در ادامه گفت: ابزار‌های مدیریت ریسک در بازار‌های سرمایه بسیار متنوع هستند، ولی در ایران علی رغم وجود این بازار عمق و حجم بسیار کمی دارند. ابزار‌های مشتقه موجود در بورس ایران شامل اختیارات خرید و فروش، قرارداد‌های آتی و اوراق تبعی خرید یا فروش سهام (بیمه سهام) هستند؛ این ابزار‌های هم برای دارایی‌ها و هم برای شاخص‌ها و نرخ‌ها قابل انتشار هستند.

او افزود: در رابطه با اوراق اختیار خرید (Call option) این ابزار مالی مشتقه در واقع نوعی قرارداد مالی است که در آن یک طرف مختار به خرید دارایی در آینده‌ای معین به قیمت مشخص است، ولی طرف دوم قرارداد در صورت اعمال اختیار طرف اول متعهد به فروش در آن قیمت است. در صورتی که نرخ دارایی در زمان سررسید کمتر از نرخ درج شده در قرارداد باشد، طرف اول ترجیح می‌دهد که قرارداد خود را اعمال نکند؛ چرا که در صورت تمایل می‌تواند از بازار ارزان‌تر خریداری کند. ولی اگر نرخ بازار بیشتر از نرخ قرارداد باشد، طرف اول حتما قرارداد خود را اعمال می‌کند و به این ترتیب خود را در مقابل افزایش نرخ پوشش داده است در بورس ایران این قرارداد‌ها با نماد شروع شده با ض معامله می‌شوند.

این کارشناس بازار سرمایه بیان کرد: مورد بعدی اوراق اختیار فروش (Put option) است این قرارداد‌ها مشابه اختیار خرید هستند با این تفاوت که طرف قرارداد خرید اختیار خرید دارد و در مقابل خریدار متعهد به خرید در صورت اعمال اختیار توسط فروشنده است. اختیار‌های فروش در بورس ایران با نماد‌هایی شروع شده با حرف ط معامله می‌شوند.

او در ادامه گفت: در رابطه با اوراق اختیار خرید تبعی و اوراق اختیار فروش تبعی می‌توان بیان کرد که کاملا مشابه اختیار‌های خرید و فروش هستند با این تفاوت که دارنده آن‌ها (خریدار آن‌ها در عرضه اولیه یا هنگام معامله سهام شرکت) امکان معاملات ثانویه ندارند و باید تا سررسید نگهداری کنند. این اوراق معمولا با نمادی معامله (البته صرفا در روز عرضه و یک‌بار) می‌شوند که به نماد شرکت اصلی کلمه تبعی یا ت اضافه شده است. به عنوان مثال نماد «مارون ت. خ» یعنی نماد اختیار فروش تبعی پتروشیمی مارون عرضه شده است.

قلی پور در ادامه بیان کرد: قرارداد‌های آتی مشابه اختیار معامله هستند با این تفاوت که دو طرف قرارداد در سررسید متعهد به اجرای قرارداد در تعداد مشخص هستند و خبری از اختیار یکی از طرفین نیست. هم چنین مکانیزم تصفیه طرفین قرارداد روزانه است، یعنی طرفین باید ۲۰ درصد ارزش معامله در روز قرارداد را به عنوان وجه تضمین در حساب متعلق به خود با قابلیت برداشت و دریافت توسط سپرده گذاری مرکزی پرداخت می‌کند و از فردای شروع قرارداد با توجه به تغییرات نرخ دارایی یا شاخص خاص از حساب طرفین قرارداد برداشت یا واریز می‌شود یعنی روزانه سود و زیان طرفین محاسبه و برداشت یا واریز می‌شود.

او در ادامه افزود: اگر وجه تضمین به کمتر از حد مشخصی برسد طرف قرارداد باید نسبت به شارژ مجدد اقدام کند یا اینکه قراردادش از بین می‌رود و وجه اولیه‌اش را کامل از دست می‌دهد. این قرارداد‌ها با حرف «ج» نمادشان شروع می‌شوند به عنوان مثال «جسی ۰۰۶» نماد اوراق قرارداد آتی شاخص ۳۰ شرکت بزرگ است با سررسید ۴۰/۰۶/۱۴۰۰ در حجم‌های ۵۰۰ تایی وجود دارد.

حتی با فراهم بودن زیر ساخت‌ها، اما عمق این ابزار بسیار کم است

این کارشناس بازار سرمایه در پاسخ به این سوال که چه ابزار‌هایی برای کاهش ریسک نیاز است که به بازار افزوده شود؟ بیان کرد: از نظر زیرساختی، در حال حاضر برخی از انواع ابزار‌های مشتقه برای سهام وجود دارند، ولی واسطه‌های مالی (بخش خصوصی) که در این بازار در حجم بالا نسبت به اتخاذ موقعیت اقدام کنند یا به طور کل عرضه کننده این اوراق باشند، وجود ندارد به همین دلیل عمق این بازار بسیار کم است.

او افزود: از طرف دیگر دستکاری‌های رگولاتور (سازمان بورس یا سپرده گذاری مرکزی) در مواقع بحرانی که شاهد نوسانات بسیار شدید هستیم اعتماد به این بازار را کاهش داده است به عنوان مثال اتفاقی که برای قرارداد‌های آتی سکه افتاد و این بازار به طور کامل جمع شد. این ابزار‌ها باید در بازار‌هایی مثل ارز و طلا و سایر کالا‌های اساسی هم به ویژه برای کنترل ریسک‌ها فروش و خرید مواد اولیه بنگاه‌های تجاری ارائه شوند.

قلی پور در پایان گفت: نوع ابزار‌ها هم محدودیت دارند و می‌توان ابزار‌های جدیدی مثل اوراق تاخت (برای مبادله جریانات نقدی به جای دارایی به ویژه برای ابزار‌های بدهی) نیز برای بازار تعریف کرد.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا